Анимизм


Анимизм
Анимизм (лат. аnima, animus – жан, рух) – жандар мен рухтарға сену, сол сияқты заттық дүние құбылыстарының жандылығын білдіретін термин. Осы мағынада оны алғаш рет ағылшын этнографы және мәдени антропологы Э.Б.Тайлор (1832-1917) алғашқы қауым дәуірінде пайда болған наным-сенімдерді суреттеу үшін қолданған және анимизм кез келген діннің негізінде жатыр деп есептеген.
Тайлордың теориясы бойынша мұндай наным – сенімнің (анимизмнің) пайда болуының негізгі екі себебі бар. Біріншіден, бұған ежелгі адамның түс көру, әртүрлі елестеулер, сырқаттану, өлім, галлюцинацияларға байланысты толғаулары нәтижесінде адам денесінде болатын және ауық-ауық оны тастап кететін жан туралы түсінік (ұғым) пайда болып, ол жанның дене өлсе де өлмейтіндігі, басқа жаңа денелерге ауысатындығы, о дүние туралы және с.с. ой-пікірлердің ықиалы тиді. Екіншіден,ежелгі адам объективтік дүниенің барлық құбылыстары мен нәрселерін өзіне ұқсас ретінде қарап, оларға да тілектер, ерік, сезімдер, ойлар және т.с. тән, сипат деп есептеді. Осыған байланысты басында политеизм, кейін монотеизмге ауысқан полидемонизм – яғни табиғаттың дүлей күштерінің, өсімдіктердің, жануарлардың, қайтыс болған ата-бабаларының жеке рухтарына сену.
Басқа халақтардың дүниетанымы мен сенім – нанымдарындай анимизм қазақтың дәстүрлі рухани мәдениетінде терең ұялаған. Мыс., Ш. Уәлиханов қазақы түсінікте жанның үш түрі бар дейді: ет жан, шыбын жан, рухи жан. Анимизмнің көрінісіне қазақы дүниетанымдағы "киелі", "қасиетті" жер бедерлері мен атаулары жатады (киелі таулар, құтты өзендер мен көлдер, ағаш – бұталар т.б.). Табиғи құбылыстар да қасиетті мағынаға ие болады, олардың рухы мен иесі бар делінеді.

Философиялық терминдердің сөздігі. - Павлодар: ПМПИ. . 2011.

Синонимы:

Смотреть что такое "Анимизм" в других словарях:

  • АНИМИЗМ — (ново лат., от лат. anima душа). 1) философское и физиологическое учение, по которому душевная деятельность принимается за принцип, за основную точку всякой другой деятельности в человеческом теле. 2) (этногр.). Мировоззрение первобытных народов …   Словарь иностранных слов русского языка

  • анимизм — Мировоззренческие представления, при коем одушевленными полагаются практически все объекты, находящиеся в некоей связи с человеческой деятельностью. Словарь практического психолога. М.: АСТ, Харвест. С. Ю. Головин. 1998. анимизм …   Большая психологическая энциклопедия

  • АНИМИЗМ —         (от лат. anima, animus дух, душа), термин, обозначающий религ. представления о духах и душе. Введён в этнографич. науку англ, учёным Э. Б. Тайлором, который считал веру в отделимых от тела духов древнейшей основой («минимумом»)… …   Философская энциклопедия

  • Анимизм —  Анимизм  ♦ Animisme    В узком смысле учение, объясняющее жизнь присутствием в каждом организме души. Тем самым анимизм противостоит материализму (объясняющему жизнь существованием неодушевленной материи) и отличается от витализма (который… …   Философский словарь Спонвиля

  • анимизм — а, м. animisme m.<лат. anima душа. Форма первобытного мышления, приписывающего всем предметам душу. Уш. 1935. Спиритуализм очень старая новость, Он составляет новое издание анимизма распространенного в Корее, Индии и центральной Африке. Дело… …   Исторический словарь галлицизмов русского языка

  • анимизм — панпсихизм Словарь русских синонимов. анимизм сущ., кол во синонимов: 1 • панпсихизм (1) Словарь синонимов ASIS. В.Н. Тришин …   Словарь синонимов

  • АНИМИЗМ — (от латинского anima, animus душа, дух), вера в существование душ и духов …   Современная энциклопедия

  • АНИМИЗМ — (от лат. anima animus душа, дух), вера в существование душ и духов, обязательный элемент всякой религии …   Большой Энциклопедический словарь

  • Анимизм — мировоззренческие представления, в котором признаком одушевленности наделяются практически все объекты, находящиеся в какой либо связи с человеческой деятельностью …   Психологический словарь

  • АНИМИЗМ — (лат. anima, animus душа, дух) система представлений о якобы реально существующих особых духовных, невидимых существах (чаще всего двойниках), которые управляют телесной сущностью человека и всеми явлениями и силами природы. При этом душа обычно… …   Новейший философский словарь

Книги

Другие книги по запросу «Анимизм» >>


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.